"Anlage Süd" Bunkry,schrony dla pociągu Hitlera | Bunkry
woj.podkarpackie
Schron kolejowy w Stępinie-Cieszynie.
fot. Baczalak
Wjazd do schronu kolejowego w Stępinie-Cieszynie.
fot. Tomasz Mleczek Speleoklub
Mapa sytuacyjna bunkra-schronu pomiędzy wsią Stępina a Cieszyna.
Tunel schronowy w Stępinie-Cieszynie, to naziemny schron kolejowy we wsi Stępina na granicy z wsią Cieszyna w województwie podkarpackim, wchodzący w skład kwatery głównej Hitlera "Anlage Süd" z okresu II wojny światowej.
Kompleks w Stępinie został zbudowany w latach 1940-1941 przez Organizację Todt. W jego skład wchodziło kilkadziesiąt obiektów o różnym przeznaczeniu (schrony, bunkry strażnicze, kwatery, budynki zaplecza technicznego itp.), z których zachowało się siedem budowli o konstrukcji żelbetowej, w tym największa z nich, naziemny tunel schronowy dla pociągów sztabowych Hitlera.
Tunel w Stępinie, nazywany schronem nr 1, ma 393 metry długości, a jego ściany grubością przekraczają 2 metry; jego cechą charakterystyczną jest lekko łukowaty kształt, kontrukcja taka miała utrudniać bezpośrednie trafienie bombą lotniczą. Schron nr 1, był zabezpieczony przed atakiem chemicznym za pomocą systemu śluz i urządzeń wentylacyjno-filtrujących, był połączony specjalnym podziemnym kanałem z tzw. schronem nr 2, również zachowanym, położonym w odległości 80 metrów i pełniącym funkcję zaplecza technicznego i magazynowego. W odległoąci 600 metrów od schronu kolejowego znajdowało się trawiaste lądowisko dla samolotów.
W dniach 27-28 sierpnia 1941 roku na terenie kwatery w Stępinie doszło do spotkania Hitlera z Benito Mussolinim; w tunelu schronowym zatrzymał się wówczas pociąg sztabowy Hitlera. W 1944 roku schrony w Stępinie były przez krótki okres użytkowane przez szpital polowy Armii Czerwonej. W późniejszym okresie przejęło je Ludowe Wojsko Polskie, które w latach 60. XX wieku wydzierżawiło schrony nr 1 i 2 Narodowemu Bankowi Polskiemu, a następnie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Stępinie, która do 1990 roku wykorzystywała je jako część pieczarkarni. W 2000 roku schron nr 1 został wykreślony z ewidencji wojskowej i przekazany gminie Frysztak; pozostałe schrony skreślono z ewidencji wojskowej w latach 70. XX wieku.
Obecnie tunel schronowy w Stępinie pełni rolę atrakcji turystycznej i jest udostępniony do zwiedzania.
Podziemny schron kolejowy w Strzyżowie.
fot. Tomasz Mleczek Speleoklub
Mapka sytuacyjna schronu podziemnego.
Drugim obiektem schronów "Anlage Süd" jest zespół tunelu schronowego w Strzyżowie. Przed I Wojną Światową rozpoczęto tu, pod Żarnowską Górą budowę tunelu kolejowego, który miał ułatwić wyjazd ze stacji kolejowej w Strzyżowie w kierunku Rzeszowa. Tunel miał na celu uniknięcie konieczności okrążania przez pociąg wzgórza, pod którym go wykonano. Po odzyskaniu niepodległości polskie władze nie kontynuowały inwestycji i do II Wojny Światowej pod górą był przekop. Rozpoczętą, ale nie ukończoną budowlę przejęli w 1939 roku Niemcy, który postanowili ją wykorzystać w celu budowy schronu kolejowego.
Schron został zaprojektowany i zbudowany również przez Organizację Todt w okresie pomiędzy wiosną 1940r. i latem 1941r. W skład zespołu w Strzyżowie wchodziły: tunel schronowy dla pociągu sztabowego,schrony zaplecza technologicznego, tunel techniczny, 1-torowa bocznica kolejowa i drewniany peron pomiędzy tunelem, a stacją kolejową. Ten tunel schronowy w odróżnieniu od tunelu w Stępinie-Cieszynie jest w całości konstrukcją podziemną na rzucie wydłużonego prostokąta o długości 438 m, posiada przekrój kolisty o średnicy 8,87m, a grubosć warstwy ziemi nad tunelem dochodzi do 35 metrów.
Wjazd i wyjazd tunelu zamykają żelbetowe zapory z prostokątnymi portalami o szerokości 5,4 m i wysokości 4,5 m, w których zamontowano potężne dwuczęściowe drzwi żelazne z wywietrznikami w górnej części i obudowanymi wejściami strażniczymi po obu stronach tunelu.
W dniach 27-28.08.1941r., w związku ze spotkaniem hitlera z Mussolinim w Stępinie, w tunelu strzyżowskim bazował pociąg sztabowy Hitlera "Amerika". Niemiecki pociąg sztabowy zatrzymał się w tunelu również w paźdźierniku 1943r.
W 1944r. w tunel został opanowany przez partyzantów AK.
Po wojnie tunel wykorzystywany był do różnych celów, m.in. jako magazyn ,lodownia Centrali Rybnej, garaż Spółdzielni Transportu Wiejskiego. W 2002 r. wykonano koncepcję adaptacji tunelu na strzelnicę wojskową.
W okresie wakacyjnym w miesiącach lipiec i sierpień tunel dostepny dla zwiedzających od wtorku do piątku w godz. 9.00 - 17.00 oraz w niedzielę w godz. 10.00 - 18.00.
Pociąg "Amerika" opancerzona i uzbrojona kwatera Hitlera na kołach.
fot. Archiwalna
Fuhrersonderzug "Amerika". Za lokomotywą wagon-platforma z działami przeciwlotniczymi.
fot. Archiwalna
Zobacz też Anlage Mitte Schrony kolejowe w woj.łódzkim.
(Ocena: 2.29 / 5 - Głosów: 7)

